De Sint-Pieterskerk: 10 eeuwen Bouwgeschiedenis in vogelvlucht (deel 5)

ENKELE TOPSTUKKEN UIT HET KUNSTPATRIMONIUM VAN DE SINT-PIETERSKERK:

  De reliekhouder voor Sint-Elooi van Leuvenaar Petrus Roelants (1713)

Voor zover kon nagegaan worden heeft Bertem steeds Sint-Pieter als patroonheilige gehad. Toch bestaat er daarnaast in dit Voerdorp tot op vandaag een zeer levendige devotie tot de heilige Eligius, in de volksmond beter gekend als Sint-Elooi, wiens feestdag traditioneel op 1 december wordt gevierd. Toen op 30 november 1713 de relieken van deze heilige plechtig in de Sint-Pieterskerk werden ingeleid, kregen deze een plaats in de vergulde borstbeeldreliekhouder uit lindehout in late Lodewijk XIV-stijl, die de kerkmeesters in dat jaar in Leuven hadden laten maken. Eligius van Noyon (°Chaptelat bij Limoges, tussen 588 en 590 – †Noyon aan de Oise, 1 december 660) volgde op aansturen van zijn vader Eucher en opleiding tot goudsmid bij Abbo, de koninklijke muntmeester in Limoges. Toen hij klaar was met zijn opleiding vestigde hij zich als goudsmid in Parijs, waar hij al vlug bekend werd, ook aan het hof van de Frankische koning Chlotarius II († 628). Hij kreeg van Chlotarius de opdracht een luxueuze troonzetel te maken en deze gaf hem daarvoor het nodige goud. Elooi was echter zo handig dat hij met dit goud twee zetels vervaardigde. De koning was zo getroffen door zijn eerlijkheid en stielkennis dat hij Elooi benoemde tot koninklijke muntmeester in Marseille. Tijdens de regering van Chlotarius’ zoon, koning Dagobert I († 639) werd Elooi zelfs één van de voornaamste koninklijke raadgevers. Na de dood van Dagobert wijdde Elooi zich aan de bekering van de Franken en op 13 mei 641 werd hij tot bisschop van Noyon-Doornik gewijd. Hij kwam ook naar Vlaanderen om er het christelijke geloof te verspreiden. Hij is patroon van alle ambachtslieden die met een hamer werken zoals, mijnwerkers en timmerlui, hoef- en edelsmeden; munters, numismatici en muntenverzamelaars (van hieruit ook van armen in geldnood); graveurs en horlogemakers; blikslagers, scharenslijpers, sloten-, klokken- en messenmakers; van ijzerdraaiers, metaalbewerkers en betonvlechters; werktuigkundigen, mecaniciens, elektriciens, lampenmakers en informatici; koetsiers, koets- en wagenmakers (en daardoor in de moderne tijd ook van garagehouders); van zadelmakers, paardenhandelaren, pachters, boeren, landbouwers, knechten; voerlui en vrachtrijders; vee- en dierenartsen; bewakers en veiligheidspersoneel. Hij is beschermheilige van de paarden en wordt aangeroepen tegen veeziekten (vooral paarden), epidemieën, kindergeschreeuw, steenpuisten, steenzweren, zenuwziekten, zweren. Daarnaast neemt men tot hem zijn toevlucht bij geldgebrek.

DE ROMAANSE ‘ZITTENDE MADONNA MET KIND JEZUS’ OF ‘SEDES SAPIENTIAE’ UIT DE 12deEEUW

Dit gepolychromeerd houten beeld uit de romaanse periode is de meeste waardevolle kunstschat van de Sint-Pieterskerk van Bertem. Dit beeld behoort tot het type van de Sedes Sapientiaeof ‘Zetel der Wijsheid’: Maria, zittend op een troon, met het kind Jezus, de ‘Wijsheid’, op haar schoot. In de Nederlanden, vooral in de Maasstreek, kwam dit type van zittende Mariabeelden tijdens de 12deen de eerste helft van de 13deeeuw veelvuldig voor. Tot hetzelfde type behoort de Sedes Sapientiae in de Leuvense Sint-Pieterskerk. Nadien werd Maria eerder staande voorgesteld, met het Jezuskind op de arm. Tot 1970 bevond dit beeld zich in de veldkapel op het kruispunt van de Molenstraat en de Oude Tervuursebaan. Daar was het tijdens de 19deeeuw geplaatst nadat het eeuwenlang in de Sint-Pieterskerk voorwerp van devotie was geweest. Bij de sloping van de kapel voor de aanleg van de huidige E-40-autosnelweg vestigde Dhr. J. de Kempeneer de aandacht op de hoge artistieke waarde van dit beeld, zodat het ter restauratie werd toevertrouwd aan het Koninklijk lnstituut voor het Kunstpatrimonium in Brussel (1970-1976). Zeven verflagen werden verwijderd, de derde laag polychromie (gotisch, 14deeeuw) werd behouden, opgefrist en bijgewerkt. Sinds 1982 staat het beeld opgesteld in een beveiligde en geacclimatiseerde koffer boven het Onze-Lieve-Vrouwaltaar.

 

F4427 D 32.j